रविवार, २९ जानेवारी, २०२३

सहदेव भांडळी ( भाग दोन )

सहदेव भांडळी ( भाग दोन ) :-

सहदेव भांडळी ( भाग एक वरून... )
     एके रात्री सहदेव झोपिमध्ये असताना त्याच्या स्वप्नांमध्ये एक दिव्य व्यक्ती येऊन त्याला त्रिलोल ज्ञान कसे प्राप्त करता येईल या विषयी  संबोधन करतांना सांगितले की या - या ठिकाणी जाऊन तेथे एका दिव्य व्यक्तीची व त्रिकाल ज्ञान प्राप्त व्यक्तीची समाधी आहे ती समाधी उकरून मिळालेल्या शरीराची कवठी काढून ती कवठी रोज एका दगडावर घासून त्याचे चूर्ण करावे व पाणी मध्ये मिसळून रोज प्यावे असे रोज केल्याने तुला त्रिकाल ज्ञान प्राप्त होऊन तू विद्वान ज्योतिषी होशील . परंतु या मध्ये एक अट आहे ती अट म्हणजे हे रहस्य कोणालाही न सांगता तुला करावे लागणार व कवठी उगाळून त्याचे पाणी पिताना कोणालाही दिसणार नाहीस .

( त्रिकाल ज्ञान म्हणजे --> भूतकाळ, वर्तमान काळ, आणि भविष्यकाळ या तीनही काळाचे ज्ञान म्हणजे त्रिकाल ज्ञान होय. उदा . एखाद्या व्यक्तीचा इतिहास काय होता , वर्तमानात काय आहे , व तो व्यक्ती भविष्यात काय असणार या सर्वांचे ज्ञान म्हणजे त्रिकाल ज्ञान होय. )

सहदेवाला तेव्हाच जाग येऊन स्वप्नमधील दिव्य व्यक्तीने सांगितलेल्या ठिकाणी सहदेव जाऊन तेथील समाधी उकरतो व कवठीला उगाळून पाण्यामध्ये मिसळून तो पितो. सहदेव रोज मध्य रात्रीला जाऊन कवठी उगाळून पित होता . त्यामुळे त्याला त्रिकाल ज्ञान प्राप्ती होत होती . त्याच्या ज्ञानाची कीर्ती सर्वदूर पसरत होती . सहदेवाची सर्वत्र ज्ञानाची चर्चा ऐकून भांडळी अस्वस्थ होत होती. 

     एके दिवशी भांडळी सहदेवावर लक्ष ठेविते व मध्य रात्रीला सहदेव कुठ जातो म्हणून त्याचा पाठलाग करीते , सहदेव समाधी उकरून व त्यातील कवठी उगाळून पाण्यामधून पित असताना भांडळी ही एका झुडपामागुन पाहते. सहदेवाचे तेथील काम झाल्यावर सहदेव कवठी समाधीच्या ठिकाणी पुरून तिथून निघून जातो . परंतु सहदेवाचा पाठलाग करणारी भांडळी ही समाधी उकरून व त्यामधील  कवठी बाहेर काढून ती पूर्ण कवठी दगडावर ठेचते व कवाठीचा बारीक भुगा बनवून पाण्यामध्ये मिसळून ती पिते  भांडळी एकाच वेळी संपूर्ण कवाठीचे चूर्ण करून पाण्यासोबत पिल्याने त्रिकाल ज्ञान प्राप्त होते . दुसऱ्या दिवशी सहदेव त्या समाधी जवळ जाऊन कवठी शोधतो पण त्याला ती कवठी सापडत नाही , जेव्हा निराश होऊन तो परत घरी येतो तेव्हा घडलेला सर्व प्रकार सहदेवाच्या ध्यानात येतो . पण भांडळी ही आपली लहान बहीणच आहे म्हणून कोणताही अहंपणा न ठेवता सहदेव आपल्या लहान बहीण भांडळी सोबत राहून त्रिलोक विद्या तसेच ज्योतिष शास्त्र चे ज्ञान इतर ज्ञान प्राप्त करतो.

     भांडळी ही परंपरा वाद नाकारणारी तसेच पुरुषी वर्चस्व झुगारणारी होती  हे तिच्या जीवन चरित्रावरून तसेच कथेवरून समजते . व्यासांनी लिहिलेल्या मेघमाला या संस्कृत ग्रंथाचे मराठी प्राकृत भाषेमध्ये भाषांतर भांडळीने केले . तसेच कृषीपरंपरे विषयी , विवाह विषयी आरोग्य विषयी तसेच हवामान , पर्ज्याण्यमान इत्यादी शास्त्रांच्या आधारे केलेले विवेचन तिने मांडलेले आहे .

सहदेव भांडळी (भाग एक)

सहदेव भांडळी ( भाग एक ) :-
      सहदेव भांडळी हा ग्रंथ हवामानाचे निरीक्षण कशा प्रकारे करता येईल, या आधारावर या ग्रंथाची निर्मिती करण्यात आलेली आहे. भारतात प्राचीन काळापासून ज्योतिष विद्या प्रचलनात आहे . हवामान पाऊस पाणी तसेच आपल्या भविष्याविषयी जाणून घेण्याची प्रत्येकालाच उस्तुकाता असते , आपल्या भविष्यात काय होईल तसेच चिन्हांच्या आधारे शुभ किंवा अशुभ समजल्या जाणाऱ्या काही परंपरा आज सुद्धा प्रचलनात आहेत याचं आधारावर निर्मितीस आलेला ग्रंथ सहदेव भांडळी या ग्रंथाविषयी आपण माहिती पाहू

सहदेव भांडळी ही कथा बाराव्या शतकातील असून मार्तंड ज्योतिष नावाच्या एका ब्राम्हण ज्योतिषाला एका शूद्र समाजातील स्त्री पासून झालेली मुलगी व त्या मुलीचा सावत्र भाऊ सहदेव या दोन भाऊ बहिनिपासून सहदेव भांडळी ही प्रसिद्ध कथा ओळखली जाते .

     मार्तंड ज्योतिष नावाचे एक विद्वान ज्योतिषी होते काही कामानिमित्त ते बाहेर गावी गेले असता त्याच दिवशी त्यांना परत गावाकडे जायचे होते परंतु रस्ता हा जंगलातून असल्या कारणाने व त्यांना गावाकडे परत येताना खूप उशीर झाला असल्याने त्यांनी जंगलातील एका झोपडीमध्ये थांबण्याचा विचार केला , त्या झोपडीमध्ये एक मुलगी व त्या मुलीची म्हातारी आई राहत असे . त्या रात्रीला मार्तंड ज्योतिषी खूप अस्वस्त होता त्या म्हाताऱ्या महिलेने मार्तंड ज्योतिषी ला अस्वत असण्याचे कारण विचारले असता , मार्तंड ज्योतिषी सांगू लागला की मला परमेश्वराचे असे काही संकेत मिळाले आहेत की , मी आज ज्या पण महिलेसोबत समागम करून पुत्र प्राप्ती करेल तो पुत्र खूप तेजस्वी होऊन ज्योतिष शास्त्रात खूप मोठे नाव लौकीक करेल पण मी आज या जंगलात अडकलेला असल्या कारणाने त्या संधीचा मला लाभ घेता येणार नाही , हे सांगत असताना मार्तंड ज्योतिषी अस्वस्थ होत होता . हे सर्व ऐकून त्या म्हाताऱ्या महीलेणे आपल्या अविवाहित मुलीकडे बोट दाखवत गर्भधारणा करण्याची परवानगी दिली , दुसऱ्या दिवशी ब्राम्हण आपल्या राहत्या घरी परत आला .

     काही महिन्यांनी त्या झोपडीतील महिलेचा गर्भधारणा होऊन तिला ब्राह्मणापासून मुलगी झाली , आणि सर्वच निराश झाले त्या मुलीचे नाव भांडळी असे ठेवण्यात आले ,  आणि ब्राम्हणाला त्याच्या पत्नीपासून मुलाचा जन्म झाला व त्याचे नाव सहदेव असे ठेवण्यात आले , मार्तंड ब्राम्हणाने त्या मुलीला आपल्याकडेच ठेऊन घेतले व त्या मुलीची ( भांडळी ) ची देखील देखभाल करू लागला .

     मार्तंड ब्राम्हण आपल्या मुलाला सहदेवाला ज्योतिष शास्त्राचे शिक्षण देत असताना त्याच्या शेजारी भांडळी येऊन बसायची व ज्योतिष शास्त्राचे संपूर्ण ज्ञान हे सहदेव पेक्षा अधिक गतीने आत्मसात करायची . एके दिवशी ज्योतिष ज्ञानाचे शिक्षण घेत असताना सहादेवचे व भांडळी चे वडील मार्तंड ज्योतिषी यांचा मृत्यू झाला होता. सहदेवाला त्रीलोक ज्ञान ही विद्या प्राप्त झाले नाही  , म्हणून तो फार दुखी झालेला होता परंतु सहदेवाने दुखी होऊन राहण्यापेक्षा आपल्याला त्रिलोक ज्ञान कसे प्राप्त होईल याचा शोधात राहत होता. एके दिवशी सहदेव त्रीलोकं ज्ञान प्राप्त करण्यासाठी नावाजलेल्या संत पुरुषाच्या शोधात पैठण मधील साधू जवळ जाऊन आपल्या मनातील इंच्या प्रकट केली , परंतु त्या साधूला सुद्धा ही त्रीलोल ज्ञान विद्या प्राप्त झालेली नव्हती म्हणून साधूने असमर्थता दर्शवत सहदेव ला सांगितले की, मला ही विद्या प्राप्त झालेली नाही परंतु माझे गुरु यांना त्रीलोक ज्ञान ही विद्या प्राप्त झालेली होती , परंतु दुर्दैवाने ते आपल्यात नाहीत .

सहदेव भांडळी क्लिक करा..

उर्वरित कथा भाग दोन मध्ये .. 

भारताचे संविधान कोणी लिहिले? प्रेम बिहारी नारायण रायजादा/ संविधान सभा/ मसुदा समिती

आपल्या सर्वांना माहीतच आहे की डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकरांनी अथक प्रयत्न करून भारतामध्ये जगातील सर्वात मोठी लोकशाही रुजवण्यात यशस्वी झालेत. जर...